22 Ağustos 2015 Cumartesi

Atatürk Döneminde Toprak Reformu


Atatürk, yüzyıllardır kaderine terk edilen; eğitimsiz, kültürsüz, bilimsiz, sanatsız ve sağlıksız bırakılan Doğu ve Güneydoğu Anadolu'yu kalkındırıp çağdaş Türkiye'nin bir parçası yapmak için öncelikle ağa, şeyh, şıh, tarikat egemenliğindeki feodal düzeni (aşiret yapısını) yıkmayı amaçlamış, bunun için de feodal düzeni besleyen toprakları ağadan, şeyhten, şıhtan alıp halka dağıtmak yani toprak reformu yapmak istemiştir.

Atatürk, Şeyh Sait İsyanı sırasında emperyalizmin, Doğu'daki aşiret, tarikat düzenine dayanan yapıdan çok rahat bir şekilde yararlandığını görerek bu yapıyı bir an önce dağıtmak için toprak reformuna ağırlık vermiştir.

1926 yılından itibaren hazırlatılan Şark (Doğu) raporlarının çoğunda toprak reformundan söz edilmiştir. Raporlara göre toprak reformu şu gerekçelere dayandırılmıştır: 

1. Derebeylik sistemini ortadan kaldırmak, halkı ağaların baskısından kurtarmak,
2. İrticanın kökünü kazımak, 
3. Bölücülüğü etkisiz kılarak milli bütünlüğü sağlamak,
4. Sınıf farklarını ortadan kaldırmak,
5. Çiftçiye toprak vererek köylüyü üretici haline getirmek, 
6. Toprağı verimli işleyip üretimi arttırmak ,
7. Köylüyü özgürleştirip çağdaşlaştırmak,
8. Kadın erkek eşitliğini ve kız çocuklarının okutulmasını sağlamak.

1925 yılında çıkarılan 716 sayılı "Topraksız Köylüye Toprak Dağıtılması Hakkında Kanun"la muhacirlere ve topraksız çiftçilere toprak dağıtılmıştır.

Atatürk, 1929 yılında TBMM'yi açış konuşmasında  toprak reformundan şöyle söz etmiştir:

"Çiftçiye arazi vermek de hükümetin devamlı takip etmesi lazım gelen bir keyfiyettir. Çalışan Türk köylüsünün işleyebileceği kadar toprak temin etmek, memleketin üretimini zenginleştirecek başlıca çarelerdendir."

9312 sayılı hükümet kararnamesiyle bazı çiftlikler kamulaştırılıp Doğu'dan göç ettirilenlere dağıtılmıştır. Başbakan İsmet Paşa'nın, 9 Kasım 1929 günü Meclis'te yaptığı konuşmada verdiği bilgilere göre, kanunun çıktığı yıl Doğu'da 20.000 dönümü büyük arazi sahiplerinden kamulaştırılan alanlar olmak üzere 110.000 dönüm tarım arazisi topraksız köylüye dağıtılmıştır.

25 Aralık 1929 tarihinde çıkartılan diğer bir kararnameyle Türk köylüsüne işleyebileceği kadar toprak dağıtılması kabul edilmiştir.

1930 yılında "Arazi Tevzii Kararnamesi" çıkarılarak topraksız köylülere bir miktar daha toprak dağıtılmıştır.

Böylece 1923-1934 arasında topraksız köylülere toplam 6.787.234 dönüm arazi, 157.422 dönüm bağ ve 168.659 dönüm bahçe dağıtılmıştır.

14 Haziran 1934'te kabul edilen "İskan Kanunu" ve sonrasındaki düzenlemelerle 1934-1944 arasında toplam 4.606.059 dönüm arazi topraksız köylülere dağıtılmıştır.

Genç Cumhuriyet, 1923-1938 yılları arasında 246.431 aileye toplam 9.983.750 dekar toprak dağıtmıştır. 1940-1944 yılları arasında ise 619 köyde 53.000 aileye 875.000 dekar toprak verilmiştir. Vakıflar İdaresi tarafından satılan topraklar ise Ziraat Bankası tarafından satın alınıp çiftçilere dağıtılmıştır. Bu toprakları da ilave edince 1944 tarihine kadar Cumhuriyet döneminde dağıtılan arazinin genel toplamı 11-12 milyon dekara ulaşmaktadır. Atatürk hayattayken dağıtılan toprak miktarı bu dönemde (1944'e kadar) dağıtılan toprakların %91'i gibi çok büyük bit kısmını oluşturmuştur.

Atatürk'ün ve genç Cumhuriyet'in bütün iyi niyetli çabalarına karşın aralıksız devam eden karşı devrimci ve emperyalist destekli "feodal isyanlar" ve Atatürk'ün zamansız ölümü, toprak reformunun yarım kalmasına neden olmuştur.

Kaynak
Akl-ı Kemal (2. Cilt), Sinan MEYDAN

Related Posts with Thumbnails Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...