5 Ağustos 2015 Çarşamba

Cumhuriyet'in İlk Kadın Milletvekilleri -3

Akbaba

Bahire Bediz Morova Aydilek


1897’de Bosna’da doğmuştur. İlk ve ortaöğrenimini Bolu’da tamamlamıştır. Bolu Kız Sanat Mektebi’nde resim öğretmenliği yapmıştır. 1927 yılında gözlerindeki bir rahatsızlık nedeniyle öğretmenlik görevini bırakmıştır. Cumhuriyet Halk Partisi ve Halkevi’nde hizmetler vermiştir. Bolu Belediye Meclisi üyeliği yapmıştır. 

1934 yılında Atatürk ‘ün Bolu’ya teşrifleri sırasında tanınmışlar arasında yer alan Bahire Hanım Atatürk’ün dikkatini çekmiş ve Atatürk onun adını “Bediz” olarak değiştirmiştir. 8 Şubat 1935 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi tarafından milletvekili adayı olarak gösterilmiş ve 1352 oy alıp V. dönem Konya milletvekili olarak meclise girmiştir.

Türkiye’de kadın haklarının sağlanması konusunda çok çalışmış olan Bahire Bediz Hanım, Atatürk’ün ölüm günü olan 10 Kasım 1938 tarihinde vefat etmiştir.

Mihri Pektaş

1895’te bu Bursa’da doğmuştur. İlköğrenimini Zühtü Paşa Mektebi’nde görmüş ve buradan 1907’de mezun olmuştur. 1908 yılında girdiği Amerikan Kız Koleji’nden 1916’da mezun olmuştur. 1916-1918 yılları arasında Amerikan Koleji’nde Türkçe öğretmenliği, 1920-1921 yılları arasında Bezm-i Alem Kız Lisesi’nde İngilizce öğretmenliği, 1923-1935 yılları arasında Robert Koleji’nde de İngilizce öğretmenliği yapmıştır. Kadıköy Fukaraperver Cemiyeti’nde, Himaye-i Etfal’de ve Hilâliahmer’in hastabakıcılık kolunda çalışmıştır.

8 Şubat 1935 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi tarafından milletvekili adayı olarak gösterilmiş ve 785 oy alıp V. dönem Malatya milletvekili olarak meclise girmiştir. V. dönem boyunca Kütüphane Encümeni’nde görev yapmıştır.

VI. ve VII. dönemlerde de Malatya’dan milletvekili seçilen Pektaş, İngilizce ve Fransızca bilmektedir. Ramzey’in Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası adlı eserinin Türkçe’ye çevirmiştir. 1946-1961 yılları arasında Robert Koleji’nde öğretmenlik yapmış ve bu görev sırasında 1947-1950 yılları arasında Birleşmiş Milletlerde Kadın Hakları Komisyonu’nda Türkiye delegesi olarak yer almıştır. 4 Temmuz 1979’da ise vefat etmiştir.

Meliha Ulaş

1901’de Sinop’ta doğmuştur. Okula gitmeden okuma yazmayı öğrenmiş olan Meliha Hanım, ilkokulu İstanbul Küçük Mustafa Paşa İnas Rüştiyesi’nde okumuştur. Orta ve lise öğrenimini Kız Sanayi Mektebi’nde tamamlamış ve 1914’te sınavla Dârülfünun’un Edebiyat şubesine girmiştir. 1917’de üniversiteyi “çok iyi” derece ile bitirmiş ve 1 Eylül 1917’de İstanbul Selçuk Hatun Kız Sanayi Mektebi Coğrafya öğretmenliğine atanmıştır. 1919’da Kandilli İnas Sultanisi Edebiyat öğretmenliğine nakledilmiş ve 1923’te terfien Bezmiâlem Sultanisi Türkçe ve Edebiyat öğretmenliğine geçmiştir. Buradaki ders saatlerinin ağır gelmesinden dolayı görevinden istifa ederek Arnavutköy Amerikan Koleji’ne girmiştir. Bu kolejde üç yıl hazırlık sınıflarında Türkçe öğretmenliği, lisans kısmında da öğrencilik yaparak İngilizcesini ilerletmiştir. Eşinin şark görevi nedeniyle, Erzurum’da henüz açılmamış olan Kız Muallim Mektebi Edebiyat öğretmenliği ve başmuavinliğine 31 Mayıs 1928’de atanmıştır. Bu görevi 5 yıl sürdürmüş, 1 Eylül 1933 tarihinde Samsun Lisesi Edebiyat öğretmenliği görevine atanmıştır. Bu görevde iken milletvekili seçilmiştir. Ayrıca Samsun’da ilk açılan Kadınlar Esirgeme Kurumu’nda da başkanlık yapmıştır.

8 Şubat 1935 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Fırkası tarafından milletvekili adayı olarak gösterilmiş ve 706 oy alıp V. dönem Samsun milletvekili olarak meclise girmiştir.

İngilizce ve Fransızca bilen Ulaş, VI. dönemde de Samsun milletvekili olarak seçilmiştir. 17 Şubat 1942’de vefat etmiştir.

Esma Nayman

1899’da İstanbul’da doğmuştur. Eğitimini hususi Fransız Mektebi’nde ve hususi hocalarla yapmıştır. İngilizce ve Rumca bilen Nayman, lise mezunudur. 1917’den 1924 senesine kadar Bezmiâlem Kız Lisesi’nde Fransızca öğretmenliği yapmıştır. 1927’de Adanalı Avukat Zihni Bey’le evlenerek Adana’ya yerleşmiştir. Adana’da Belediye Meclis üyeliği ve Belediye Katipliği görevlerinde bulunmuştur.

8 Şubat 1935 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi tarafından milletvekili adayı olarak gösterilmiş ve 751 oy alıp V. dönem Seyhan milletvekili olarak meclise girmiştir.

24-31 Ağustos 1936 tarihleri arasında toplanan Üçüncü Türk Dil Kurultayı’nda, Kurultayı’n sekreterliği görevini yapmış ve ayrıca bu kurultayda Güneş-Dil Teorisi ve Dil Karşılaştırmaları Komisyonu’nda çalışmıştır. 1946’da Anadolu Ajansı’nda Fransızca, İngilizce mütercimliği yapmıştır. 1959 yılında Milletlerarası Kadınlar Konseyi üyeliği, Türkiye Kadınlar Konseyi Genel Sekreterliği yapmıştır. 7 Aralık 1967’de vefat etmiştir.

Hatice Sabiha Görkey

1888’de Üsküdar’da doğmuştur. Küçük yaşta babasını kaybedince annesi Ayşe Hanım, dikiş öğretmenliği
yaparak çocuklarını okutmuştur. 1903’te Üsküdar Kız Sanayi Mektebi’nden, 1906’da İstanbul Dârülmuallimâtı’ndan mezun olmuştur. Hem çalışıp hem de Dârülfünun’da riyaziye (matematik) bölümünde okumuş ve bu okuldan 1917’de “pekiyi” dereceyle mezun olmuştur. Dârülfünun’dan mezun olan ilk beş kız öğrenciden biridir.

31 Ocak 1907’de Molla Gürani İnâs Rüştiyesi’nde Nakış öğretmenliği ile çalışma hayatına atılmıştır. 15 Mart 1908’de Üsküdar Kız Sanayi Mektebi nakış, 10 Ekim 1917’de Kadıköy Numune Rüştiyesi, 1 Ocak 1912’de Üsküdar Kız Sanayi Mektebi, 1 Ocak 1914’de Açık Türbe İnâs Mektebi, 14 Ekim 1914’de Mal Hatun İnâs Mektebi öğretmenliği yapmıştır. Bir yandan da Darülfünun’daki derslerine devam etmiştir. 24 Eylül 1917’de Bursa Dârülmuallimât muavinliği ve ulûmu riyaziye öğretmenliğine atanmıştır. İzinli olarak İstanbul’a gidip görevine geri dönmemesi dolayısıyla müstafi sayılmıştır. 15 Şubat 1919’da Edirne Kız Muallim Mektebi müdür muavinliğine ve Riyaziye öğretmenliğine atanmıştır. Bu görevini 9 Eylül 1922’ye kadar sürdürmüştür. 1 Ekim 1922-15 Eylül 1923 tarihleri arasında açıkta kalmıştır. 16 Eylül 1923-17 Ekim 1923 tarihleri arasında Adana Kız Muallim Mektebi’nde Riyaziye öğretmenliği yapmıştır. 25 Ekim 1925 ile 31 Ağustos 1933 tarihleri arasında Sivas Kız Muallim Mektebi Riyaziye öğretmenliği, 1 Eylül 1933-28 Şubat 1935 tarihleri arasında Tokat Orta Mektep Riyaziye öğretmenliği görevinde bulunmuştur.

Fransızca bilen Hatice Sabiha Görkey, seçim sonrasında 2 Nisan 1939’da isteği ile emekliğe ayrılmıştır. 22 Kasım 1963’te ise vefat etmiştir.

Seniha Nafız Hızal

1897’de Adapazarı’nda doğmuştur. İlköğrenimini Fatih Rüştiyesi’nde yaptıktan sonra ortaöğrenimini yapmak için Kız Sanat Mektebi’ne gitmiştir. Burayı bitirdikten sonra girdiği Dârülfünun’un Fen Fakültesi’nden 1918 yılında mezun olmuştur. Dârülfünun’un ilk kadın mezunlarındandır. 14 Ekim 1916-15 Eylül 1917 tarihleri arasında Dârülmuallimât-ı Âliye Ana Mektebi Ulûmu Tabîiye öğretmenliği yapmıştır. 6 Aralık 1917-20 Kasım 1918 tarihleri arasında Dârülmuallimât’ta müdürlük görevinde bulunmuştur. 26 Mart 1919’da Erenköy İnâs Sultanisi Tabîiye, 3 Mart 1921’de Dârülmuallimât Ulûmu Tabîiye öğretmenliği ve 22 Mart 1921’de Maarif Umum Müfettişliği’ne atanarak Heyeti Teftişiye görevlerinde bulunmuştur. Böylece Türkiye’nin ilk kadın müfettişi unvanını almıştır. 27 Şubat 1923’te Kandilli Kız Orta Mektep muavinliğine ve Terbiye Etfâl’in öğretmenliğine, 8 Kasım 1923’te İstanbul Kız Muallim Mektebi muavinliğine, 15 Eylül 1924’te Bursa Kız Muallim Mektebi müdürlüğüne, 27 Ekim 1925’de yeniden Kız Muallim Mektebi müdür muavinliğine, 12 Aralık 1926’da İstanbul Mıntıkası 3. Sınıf Maarif Müfettişi Umumiliği’ne, 15 Ekim 1928’de İstanbul Selçuk Hatun Kız Sanayi Mektebi Türkçe, 1 Eylül 1929’da aynı okul Terbiye, Fizik, Kimya, 6 Aralık 1930’da Tabîiye öğretmenliğine atanmıştır. Milletvekili seçilene kadar 1931’de Şişli’de açtığı Yeni Türkiye adlı özel okulun müdürlüğünü yapmıştır.

Yapılan milletvekili seçimleri sonucunda 856 oy alıp V. dönem Trabzon milletvekili olarak TBMM’ye girmiştir.

Fransızca bilen Hızal, milletvekilliği sonrasında yeniden eğitim görevine dönerek 27 Temmuz 1939’da Maarif Vekaleti 3. Sınıf, 6 Kasım 1939’da 2.Sınıf müfettişliğine atanarak bu görevi 1949’a kadar sürdürmüştür. Aynı tarihte İstanbul Beyoğlu Kız Lisesi Tabîiye öğretmeliğine atanmış ve 20 Ocak 1953’e kadar bu görevi sürdürmüştür. Okulun adının İstanbul Atatürk Kız Lisesi olarak değiştirilmesi dolayısıyla 3 Ekim 1954’te İstanbul Atatürk Kız Lisesi öğretmenliği görevinden emekliği ayrılmıştır. 22 Haziran 1985’te vefat etmiştir.



Kaynak
Türkiye'de İlk Kadın Milletvekilleri, Sibel DUROĞLU (Yüksek Lisans Tezi)

Related Posts with Thumbnails Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...