29 Kasım 2015 Pazar

Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti


"En yüksek ölçüde tutumluluk ulusal amacımız olmalıdır," diyen Atatürk, 18 Aralık 1929'da Ankara'da  kendi himayesinde, TBMM Başkanı Kazım (Özalp) Paşa'nın başkanlığında ve Ekonomi Bakanı Rahmi (Köken) Bey'in genel müdürlüğünde bir "Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti" kurdurmuştur. Cemiyetin kurucuları şunlardır: TBMM Başkanı Kazım (Özalp), TBMM Başkan Vekili Hasan (Saka), Yusuf Kemal (Tengirşek), Saffet (Arıkan), Mahmut (Soydan), Celal (Bayar), Fuat (Umay), Rahmi (Köken), Reşit Saffet (Atabinen), Besim Atalay, Ziraat Bankası Genel Müdürü, Şükrü (Ataman), Emlak Bankası Genel Müdürü Hakkı Saffet (Tan). Cemiyetin kurucular kurulu, Mayıs 1930'da yapığı bir toplantıda bir "Neşriyat Encümeni" ile bir "İktisat Encümeni" kurulmasına karar vermiştir.

Atatürk başta olmak üzere devletin önde gelen tüm siyasetçileri ve aydınları bu cemiyete üye olup tasarruf etme ve yerli malı kullanımı konusunda halka örnek olmuştur. (Atatürk, 3 Ocak 1930'da ilk üye olarak cemiyete kaydını yaptırmıştır.) 

TBMM Başkanı Kazım Özalp

Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti, genç Cumhuriyet'in çok önem verdiği kurumlardan biridir. Bu nedenle liselerde okutulan "Tarih IV" adlı kitapta bu cemiyetten özel bir başlık altında söz edilmiştir.

Cemiyetin gayeleri:

Yerli malı

a) Halkı israfla mücadeleye, hesaplı, tutumlu yaşamaya ve tasarrufa alıştırmak,
b) Yerli mallarımızı tanıtmak, sevdirmek, kullandırmak,
c) Yerli mallarımızın miktarını artırmak, sağlamlık ve zariflik itibariyle yabancı benzer mallar derecesine getirmeye ve fiyatlarını ucuzlatmaya çalışmak, 
d) Yerli mallarımızın sürümünü artırmak, 

Yerli Malı

gibi milli refaha yarayacak önemli hususlardır.

Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti, 

Sümer Bank Fesane Fabrikası

1. Milli sanayi müesseselerini ve eserlerini memleket tüccarlarına tanıtmak ve kataloglar çıkarmak,
2. Yerli mal sergileri kurmak,
3. Yerli malların sürümü ve tasarruf faydalarının propagandası için yerli mal ve tasarruf haftaları düzenlemek,
4. Yabancı memleketlerin sergilerine yerli malların katılmasını sağlamaya, yerli malların vasıtalarını iyileştirmeye  çalışmak, 
5. Milli sanayi kongreleri, ziraat kongreleri toplamak,
6. Geniş ölçüde milli iktisat ve tasarruf yayını yapmak gibi birçok alanda faaliyette bulunur.  

yerli malı

Atatürk'ün himayesi altındaki bu cemiyet, her yıl "Vatandaş yerli malı kullan!", "Vatandaş para biriktir!" sloganları ile bütün okullarda "Tasarruf Haftaları" düzenlemiş ve Ankara'da şimdiki opera binasında "Yerli Malı Sergisi" açmıştır. Atatürk her yıl bu sergiyi gezerek oradaki öğrencilere yerli malı ve tasarruf konusunda sorular sormuş, onlara ulusal ekonominin öneminden söz etmiştir. 

O günlerde İstanbul Kunduracılar Cemiyeti'nin açtığı bir sergiyi gezen Atatürk, cemiyetin hatıra defterine, yerli malı kullanımı konusunda şunları yazmıştır: 

Beykoz Kunduraları

"Kunduracılar sergisinde her türlü ayakkabılar, sanatkarlarımızın çok ilerlemiş bulunduklarını ispat eden eserlerdir. Vatandaşlara yerli ayakkabılara rağbet göstermelerini tavsiye ederim. Yerli ayakkabılarını hariçten gelmiş göstererek fazla satış yapmak hevesine düşenler bulunduğunu söyleyenler oldu. Eğer bu doğru ise teessüfe şayandır."

Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti ayrıca bir Ziraat Kongresi ile Sanayi Kongresi düzenlemiştir. 

yerli malı

Cemiyet, 1932 sonuna kadar il ve ilçelerde 250 şube açmıştır. 1932 sonuna kadar cemiyet, üç yerli malı ve tasarruf haftası, sekiz yerli malı sergisi, bir sanayi (1930), bir ziraat kongresi (1931) ve bir de ziraat teknik sergisi (1931) düzenlemiştir. Cemiyet ayrıca Türkiye'yi temsilen Budapeşte ve Laypzik uluslararası sergilerine katılmıştır.

Cemiyet, amaçları doğrultusunda çok sayıda broşür katalog, dergi ve kitap yayımlamıştır. 1929-1932 yılları arasında toplam 938.000 nüsha yayın yapmıştır.

Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti, adını 1936'da "Ulusal Ekonomi ve Arttırma Kurumu" olarak değiştirmiş, 18 Ocak 1955'te ise kuruluş amaç ve hedeflerini koruyarak, 17 Temmuz 1939'da Ankara'da kurulan "Türk İktisat Cemiyeti" ile birleşerek "Türkiye Ekonomi Kurumu" adını almıştır.

Kaynaklar
Akl-ı Kemal (3. Cilt), Sinan MEYDAN
Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti, Doğan UMAN (http://web.deu.edu.tr/ataturkilkeleri/pdf/1.ciltsayi2/c1_s2_dogan_duman.pdf)
http://www.acikgazete.com/editorden/2012/12/17/bu-cagri-bagimsiz-ve-basi-dik-bir-ulke-icindir.htm?aid=49542
http://www.turksolu.com.tr/164/isbecer164.htm
http://www.ataturktoday.com/AtaturkGunlugu/HaziranJune/5.htm

Related Posts with Thumbnails Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...